کانون یابی حریق چیست؟

علت یابی حریق - Fire Investigation

در عصر ما که پیشرفت علم و صنعت و یا به عبارت دیگر تکنولوژي و توسعه فنون مختلف ،محیط زندگی بشر را به کل دگرگون ساخته وبه مراتب خطرناك تر از گذشته نموده است در هر گوشه وکنار حریق و حادثه اي در کمین سلامتی ماست و از طرفی متأسفانه هر چه تمدن به پیش می رود هم بر شدت و تعداد حوادث افزوده می شود وهم بر تنوع آنها .لذا جهت حفظ و حراست از جان و مال افراد هر جامعه ایی نیاز به تدابیر پیشگیري از وقوع حریق و حوادث بیشتر از پیش احساس می گردد و یکی از اصلی ترین راههاي دسترس به این مهم شناخت عوامل و علل وقوع حریق و حوادث و جلوگیري از وقوع آن است .

 

کانون حریق : کانون حریق منطقه اي است که حریق از آنجا شروع و گسترش یافته است .فاکتور هایی که بمنظور کشف کانون باید در نظر داشت را ابتدا بصورت فهرست و سپس به شرح وبسط هر کدام جداگانه خواهیم پرداخت:

  1. جهت و چگونگی گسترش حریق .
  2. میزان سوختگی در نقاط مختلف حریق (عمق سوزي)
  3. سطح سوزي اجناس ،زمانیکه در محل خاصی عمق سوزي وجود نداشته باشد .
  4. میزان بار اشتعال در هر نقطه از منطقه حریق (بازسازي صحنه حریق )
  5. طریقه انتقال حرارت در جهت هاي گسترش .
  6. خصوصیات مواد و عناصر سوخته شده در رابطه با انتقال حریق و عمق سوزي .
  7. جهت وزش باد و بررسی ساختار فیزیکی محل یا عوارض زمین (وجود تپه یا دره یا شیارها درمناطق باز )
  8. جهت سوختگی اجناس (درختان و وسایل سوخته شده)
  9. ذوب شدن لامپ یا شیشه در جهت گسترش حریق .
  10. کاووش شعاع کانون حریق کشف شده در رابطه با وسعت حریق .
  11. میزان دودزدگی در قسمتهاي مختلف دیوارها و سقف .
  12. تعداد کانونها .

جهت و چگونگی گسترش حریق :

  1. حریق در دو جهت اصلی گسترش پیدا می کند :الف :عمودي ب :افقی
  2. میزان سوختگی در نقاط مختلف حریق (عمق سوزي ):همیشه در کانون حریق عمق سوزي داریم یعنی در کانون حریق اجناس کاملا سوخته و در پارهاي موارد به زغال مبدل می گردد .
  3. سطح سوزي اجناس در صورتیکه در محل خاصی عمق سوزي وجود نداشته باشد :این پدیده دلیل بر آتش سوزي ناشی از مایعات قابل اشتعال و یا سریع الاشتعال ،خصوصا زمانیکه شروع حریق همراه کپ انفجار بوده باشد .

 

راه تشخیص مایعات قابل اشتعال در محل

  •  از راه بوي آنها؛ (با استفاده از بو کردن اجناس یا موادییکه در قسمتهاي مختلف محل حریقوجود دارد .
  •  از طریق بینایی؛ با ریختن آب جوش بر روي اجناس یا موادیکه کمتر دچار سوختگی گردیدهاند یا سوخته نشده اند .
  • از طریق چشایی؛ با زدن یک تکه نان به مواد و وسیله اي که مشکوك به ریخته شدن مواد قابل اشتعال می باشد .
  • از طریق آنالیز کردن بعضی از مواد که در ساختار آنها سرب وجود نداشته ، اگر در اثر آنالیزوجود سرب در آنها کشف شود می تواند دلیلی بر ریخته شدن بنزین و سوزاندن آن باشد .توجه : در مواردیکه عامل آتش سوزي بنزین باشد باید دنبال فتیله و یا پرتاب شئ مشتعل بهمحل گشت .

 

میزان بار اشتعال در هر نقطه از حریق (بازسازي صحنه ) :در کلیه حریقها جهت کشف کانون حریق و نهایتا رسیدن به علت حریق ،بازسازي صحنه حریق ودانستن محل دقیق اجناس سوخته شده قبل از وقوع حریق لازم می باشد ،زیرا بررسی جهت هاي گسترش حریق حریق ،عمق سوزي در نقطه هاي مختلف حریق ،در غیر اینصورت ممکن نمی باشد.چون کارشناسی بررسی علت حریق همواره بعد از اطفاءحریق ودر پاره اي موارد که بعد از چندروز از تاریخ وقوع حادثه حریق به محل می رسیم و در جریان سوخته شدن اجناسی قرار میگیریم که این اجناس توسط گروه عملیات جابجا شده و یا توسط مالک از محل خارج شده اند .٦یکی از راههاي بازسازي صحنه حریق استفاده از شهود ،مالک محل و با مأمورین اطفاء حریق میباشد .راه دیگر آثار بجامانده از اجناس موجود در محل حریق در نقاط مختلف می باشد ،عمدتاقسمت زیرین اجناس بدلیل عدم تماس با اکسیژن سالم مانده ودر جاهاي مختلف اثر از خود بجايمی گذارد.

 

طریقه انتقال حرارت در جهت هاي گسترش :انتقال حرارت به سه طریق انجام می شود :

  • هدایت : و آن زمانی است که یک سر جسمی مثل میله آهنی را گرم کنیم ،حرارت ازمولکولی به مولکول دیگر انتقال می یابد تا اینکه آن سر لوله نیز گرم شود و یک سر چوب را آتشزده و آتش کم ،کم به سر دیگر آن انتقال می یابد .
  • جابجایی : در این حرارت و یا شعله از طریق عمودي ،از راهروها ،راه پله ها و چاله هايآسانسور به منطقه دیگر سرایت می نمایند .
  • تشعشع : در این طریقه جسم در حال سوختن هواي اطراف را گرم کرده و بصورت تشعشعات حرارتی به اجناس مجاور حرارت انتقال می یابد .

 

خصوصیات مواد و عناصر سوخته شده در رابطه با انتقال حریق و عمق سوزي : موادي که براي سوختن حتما باید در معرض شعله قرار گیرند .مانند : مواد خشک (پارچه ،P.V.C چوب) و یا موادي از جنسب: بعضی از مواد در اثر حرارت ذوب می شوند و شعله ور نمی گردند. مانند: موادي ازشیشه و فلزات از قبیل آهن، سرب، چدن و مس . ، P.V.C

 

 بعضی از مواد بخصوص گازها و مایعات سریع الاشتعال در اثر رسیدن شعله مستقیم به آنهاانفجار تولید می نمایند .مانند : متان، بوتان، بنزین، تینر و ...

 

 راههاي بررسی خصوصیات مواد و عناصر سوخته شده در رابطه با بررسی انتقال و عمق سوختگی :

  1. دانستن نوع موادبکار رفته و شکل فیزیکی آنها .
  2. بوجود آوردن شرایطی مشابه شرایط حریق در نمونه هاي جمع آوري شده از مواد سوخته شدهدر حریق .
  3. جهت وزش باد و بررسی ساختار فیزیکی محل یا عوارض زمین (وجود تپه ،دره یاشیارها در مناطق باز)

 

  • جهت وزش باد در شب از تپه به سوي دره و در روز برعکس است .
  • حریق همیشه در جهت وزش باد می باشد .
  • حریق بیشتر در شیارها حرکت می کند .
  • جهت سوختن درختها ،اجناس و ستونها مارابه کانون حریق هدایت می کند .
  • وجود سد یا موانع در جهت گسترش حریق .
  • در حریقها ،ابتدایی ترین نقطه سوخته شده رادرنظر می گیریم .

 

براي توضیح موارد بیان شده نکاتی وجود دارد که ذیلا به بررسی آنها می پردازیم.

  1. در مناطق روباز همواره حریق در جهت وزش باد گسترش می یابد .باد در اثر جابجایی هوايگرم بوجود می آید ،پس در شبها باد از سمت دریا به ساحل یا قله به دره ودر روز برعکس میباشد .در جاهاي بسته بازبودن پنجره ها و درها و جهت وزش باد را در نظر می گیریم، باید در نظرداشت که حریق از جهت فشار مثبت به فشار منفی حرکت می کند ،منظور از فشار مثبت نسبتبه منفی جهت وزش باد می باشد .
  2. در نظر گرفتن شیارتپه ها یا راههاي حرکت در جنگل که بصورت اختلاف سطح باشند درمناطق روباز اهمیت فراوان دارند ،زیرا گسترش حریق در این مناطق از طریق شیارها صورت میگیرد.
  3. وجود سد یا موانع در جهت گسترش حریق ،حریق و شعله هاي آتش در برخورد با موانع یاسدها در طرفین گسترش یافته و در صورت وجود مواد قابل اشتعال سد یا مانع را دود می زند وهمواره میزان سوختگی قسمت جلوي موانع بیشتر از قسمت پشت آنهاست در مکانهاي باز ابتداییترین نقطه سوختگی در جهت وزش باد احتمالا کانون حریق می باشد .

 

  • جهت سوختگی اجناس (درختها ،وسایل سوخته شده):جهت سوختگی اجناس ،ستونها،درختان و درختچه ها در جهت گسترش حریق می باشد و هموارهسطحی از آنها که بیشتر سوخته است در جهت گسترش حریق است .
  • ذوب شدن لامپ یا شیشه در جهت گسترش حریق :٩لامپ : لامپها در اثر وقوع حریق اگر گازي باشند در اثر انبساط حجمی گاز داخل آنها میترکند ودر صورتیکه از نوع تنگستن باشند ،شکسته و یا ذوب می شوند ،اگر ذوب شوند در سمت گسترشحریق طاولهاي درشت ایجاد می گردد.شیشه: شیشه پنجره ها در مکانهاي حریق زده عمدتا شکسته و یا ذوب می شوند .بررسی علل شکسته شدن و یا ذوب شدن شیشه :الف: شیشه در اثر حرارت ترد و شکسته شده است .ب: شکسته شدن شیشه ها در اثر ضربه وارده به آنها قبل یا بعد از حریق.ج: شیشه در اثر موج ناشی از انفجار شکسته شده باشد .د: ذوب شدن شیشه ها در جریان وقوع حریق .

 

زمانیکه شیشه ها در اثر شدت حرارت ترد و شکننده می شوند باید داراي علایم زیرباشند :

  1. دودزده و کاملا سیاه هستند (خود شیشه سیاه می شود)
  2. براحتی در بین انگشتان می شکند وخرده شیشه ایجاد نمی نماید.
  3. معمولا بصورت تگه هاي بزرگ می باشند و شکستگی در یک خط است و ترکهاي جانبیایجاد نمی کند .
  4. لبهاي شکسته شده تیز و برنده نمی باشند .

 

اگر شیشه ها بر اثر ضربه شکسته شده باشند داراي خصوصیات ذیل می باشند:

  1. شکستگی بصورت ترکهاي تار عنکبوتی بوده ،که مرکز آن محل ورود ضربه است
  2.  لبه هاي قسمت شکسته شده تیز و برنده می باشند .
  3. با بررسی عرضی قسمتهاي شکسته شده در زیر ذره بین به ترکهاي داراي شیب برمیخوریم کهسمت بالاي شیب ،سمت ورود ضربه می باشد و قسمت پایین شیب ،سمت خارج را نشان می دهد.

 

تذکر 1: همواره در زمان وقوع حریق یک سمت شیشه دود زده و سیاه و سمت دیگر روشن استکه بررسی انجام شده در قسمت روشن شیشه صورت می پذیرد .

 

تذکر 2: اگر شیشه در اثر ضربه به قبل از وقوع حریق شکسته شده باشد ،هیچگونه آثار دودزدگیو سوختگی برروي آن وجودندارد.

 

تذکر 3: اگر شیشه در اثر بعد از وقوع حریق شکسته شده باشد در یک طرف آن آثار دودزدگی وسوختگی وجود دارد که در اینگونه موارد همانطور که در تذکر 1 گفته شد و بررسی برروي قسمتروشن انجام می گیرد .

 

شکستگی شیشه در اثر موج انفجار داراي خصوصیات زیر می باشد :

  1. بجز قسمتهاي لبه هاي چارچوب پنجره ها بقیه قسمت هاي شیشه بصورت تکه هاي کاملا ریزشکسته می شوتد زیرا در اثر موج ناشی از انفجار ضربه به تمامی قسمتهاي شیشه وارد می شود .
  2. دفرمه یا کنده شدن چارچوب پنجره ها در بیشتر موارد .
  3. اگر انفجار قبل از وقوع حریق صورت گرفته  باشد ،تکه هاي شیشه بصورت شفاف می باشد واگر بعد از وقوع حریق انفجار صورت گرفته باشد ،یک سمت شیشه ها دودزده می باشد .

شیشه در اثر حرارت زیاد ذوب شده باشد :اگر در حریق شیشه یا اجسام بلورین ذوب شوند ،جهت ریزش مذابها از سمتی است که حرارت به آن وارد شده است .

 

جهت آموزش کامل علت یابی حریق و نحوه گزارش نویسی آن در دوره آتی پرشین آکادمی شرکت نمایید و از مزایای آن بهره مند گردید.


دیدگاه خود را ارسال نمایید

نظرسنجی

نظر شما درباره برگزاری دوره های پیشرفته امداد و نجات در سطح کشور چیست؟

ثبت نظر شما