آشکارسازی و اندازه‌گیری قابل اعتماد گازها و بخارات قابل اشتعال در محیط کار، یکی از مؤثرترین شیوه‌های کاهش خطر آتش‌سوزی و انفجار است. نشت گازها و بخارات قابل اشتعال در بسیاری از موارد قابل تشخیص نیست. در چنین شرایطی، آشکارسازی مداوم گازها و بخارات، فرصت کافی را برای عملیات پیشگیری قبل از آنکه تراکم گازها و بخارات به حد قابل اشتعال برسد، ایجاد می‌کند. وقتی که قرار است کارکنان در محیطی به کار بپردازند که احتمال وجود گازها و بخارات قابل اشتعال در تراکم‌های خطرناک وجود دارد، تنها راه بررسی اینکه تراکم در حد قابل اشتعال است یا خیر، استفاده از آشکارساز گازهای قابل اشتعال می‌باشد.
تمام گازها و بخارات قابل اشتعال تراکمی دارند که در کمتر از آن نمی‌توانند مشتعل شوند. این تراکم به نام “حد پایین تراکم قابل انفجار” (LEL) خوانده می‌شود. این تراکم برای هر گاز یا بخار مقدار خاصی است ولی در مورد بسیاری از گازها و بخارات قابل اشتعال بین V/V 5% تا V/V 13% قرار دارد. حد پایین تراکم قابل انفجار گاز یا بخار، یک ثابت فیزیکی نیست و تحت تأثیر شیوه اندازه‌گیری قرار دارد. برای مثال وقتی که شعله در مخلوط گاز و هوا به سمت بالا حرکت می‌کند، LEL هیدروژن در هوا V/V 4% است. ولی زمانی که شعله به سمت پایین حرکت می‌کند، مقدار آن V/V 8% می‌باشد. البته در عمل، حد پایین تراکم قابل انفجار به وسیله دستگاه استانداردی اندازه‌گیری می‌شود که در آن شعله به سمت بالا حرکت می‌کند.
تا زمانی که تراکم گاز یا بخار در مخلوط گاز و هوا کمتر از حد پایین تراکم قابل انفجار باشد، خطر اشتعال و انفجار وجود ندارد. در بالای این حد، و در صورتی که تراکم آلاینده کمتر از حد بالای انفجار باشد، شرایط خطرناک است و وجود یک منبع انرژی نظیر جرقه الکتریکی می‌تواند انفجار مخلوط را در پی داشته باشد. از این رو بیشتر آشکارسازهای گازها و بخارات قابل اشتعال به گونه ای طراحی شده‌اند که تراکم گاز یا بخار را در میزان‌های کمتر از حد پایین قابل انفجار اندازه‌گیری می‌کنند.

در این کتابچه سعی شده است تا نکاتی درباره‌ی اندازه‌گیری گازها و بخارات قابل اشتعال در محیط کار به‌صورت خلاصه بیان شود. بدیهی است که این کتابچه همه‌ی اصول و معیارهای اندازه‌گیری قابل اعتماد گازها و بخارات قابل اشتعال در محیط کار را بیان نمی‌کند، بلکه اطلاعات مختصر و مفیدی را برای دسترسی آسان در اختیار آنان قرار داده است. بنابراین برای کسب اطلاعات کامل، باید به دستورالعمل‌ها و استانداردهای مربوطه مراجعه شود.