خاک مخلوطی از ترکیبات و جامدات معدنی و آلی، آب و میکروارگانیسم‌ هاست. می‌ باشد. واکنش‌ های شیمیایی و فیزیکی بر روی ماهیت خاک و آب تأثیر گذاشته و آن را تغییر می‌ دهد. در این راستا میکروارگانیسم‌ های موجود در خاک نیز بر روی بعضی از واکنش‌ ها تأثیر گذاشته و روند تغییر ماهیت شیمیایی و فیزیکی خاک را تسریع یا کند می‌ کند. با رشد جمعیت روزافزون، استفاده بی‌ رویه از منابع طبیعی و دفع زباله‌ های شهری و صنعتی و کشاورزی به محیط‌ زیست، امروزه در بیشتر مناطق زمین با مشکل آلودگی خاک مواجه هستیم. در این میان، در حوزه‌ های استخراج و پالایش نفت و گاز و مناطق خطوط لوله انتقال نفت و گاز به دلیل نشتی و پخش آلاینده‌ های نفتی مشکلات زیست‌ محیطی متعددی برای منطقه‌ ایجاد شده است. برای شناسایی مناطق آلوده، کنترل و جلوگیری از نشر بیشتر آلودگی و پاکسازی محیط‌ زیست از آلودگی‌ های قبلی نیازمند تلاش‌ های مداوم، مستمر و جدی در این زمینه هستیم. برنامه پایش خاک و آب شامل نمونه‌ برداری، آزمایش، بررسی و رسیدگی به آلودگی خاک و آب و پایش کیفیت خاک به‌ منظور کاهش ریسک آلودگی است. در این راستا استفاده از استانداردهای معتبر جهانی الزامی است. سعی بر این است که در این کتابچه توضیحات مختصری در مورد هر یک از مراحل پایش آب و خاک داده شود.

محیط‌ زیست، جلوه‌ ای است از پهن ‌دشت بزرگ جهان آفرینش که خداوند سبحان آن را با قدرت شگرف و لایزال خود ساخته و پرداخته است. با توجه به رویارویی بشر امروزی با چالش‌ های متعدد زیست‌ محیطی از جمله آلودگی منابع آب، خاک، هوا، پدیده گرم شدن زمین، تخریب لایه اوزون و … همچنین مطابق با آموزه‌ های دینی و همچنین اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، حفاظت از محیط‌ زیست یک وظیفه عمومی تلقی می‌ شود؛ به این معنی که کلیه افراد حقیقی و حقوقی موظف به حفظ محیط‌ زیست هستند.